در سرزمین وسیع چین، مردمان اقوام گوناگون طی قرنها در تعامل، تبادل و همزیستی با یکدیگر، تاریخ مشترک را رقم زده و فرهنگهایی غنی و رنگارنگ آفریدهاند. تقویت همبستگی قومی و تحقق شکوفایی مشترک، آرمان مشترک ملت چین است. در مارس ۲۰۲۶، چین «قانون ترویج همبستگی و پیشرفت قومی» را تصویب کرد و این قانون از ماه ژوئیه همان سال بهطور رسمی به اجرا درآمد و پشتوانهای مستحکم از نظر حاکمیت قانون برای پیشبرد همبستگی و پیشرفت قومی در چین فراهم ساخت. در اینجا مایلم با استفاده از چهار کلمه کلیدی، داستان همبستگی، تلاش مشترک و توسعه و شکوفایی مشترک اقوام مختلف چین را با دوستان ایرانی در میان بگذارم.
نخستین کلمه کلیدی ، «برابری و همبستگی» است. در چین، برابری میان همه اقوام صرفاً یک شعار نیست، بلکه اصلی است که در عمل و طی دههها تحقق یافته است. پس از تأسیس جمهوری خلق چین، اصل برابری همه اقوام در قانون اساسی تثبیت شد و کرامت و حقوق تمامی شهروندان، فارغ از تعلق قومی، تحت حمایت قانون قرار گرفت. رئیسجمهور شی جینپینگ تأکید کرده است که چین همواره بر اصل برابری همه اقوام پای میفشارد، با هرگونه تبعیض و ستم قومی مخالف است و مشارکت برابر همه اقوام در اداره کشور را تضمین میکند. این اصل در همان مواد آغازین «قانون ترویج همبستگی و پیشرفت قومی» نیز تصریح شده است. امروزه در سراسر چین، کودکان اقوام مختلف در یک کلاس درس میخوانند، جوانان در کنار یکدیگر کار میکنند و خانوادههای متعلق به قومیتهای گوناگون در یک محله زندگی میکنند. این همبستگی، واقعیتی عینی و ملموس در جامعه چین است.
دومین کلمه کلیدی «خانه معنوی مشترک» است. تقویت همبستگی قومی، در بلندمدت و در بنیان خود، مستلزم تقویت هویت فرهنگی و ایجاد خانه معنوی مشترکی برای همه اقوام است تا احساس تعلق مشترک در اعماق دل مردم شکل گیرد. رئیسجمهور شی جینپینگ تأکید کرده است که ساختن خانه معنوی مشترک ملت چین مستلزم تقویت هویت نسبت به فرهنگ چین است. چنین همبستگی معنوی، از هر نیروی بیرونی پایدارتر و استوارتر خواهد بود. چین برای تقویت هویت فرهنگی، مجموعهای از اقدامات فعال را به اجرا گذاشته است که یکی از مهمترین آنها ترویج و گسترش زبان و خط معیار ملی است. زبان مشترک، پیششرط تفاهم میان دلهاست و تاکنون بیش از ۱۰۰ کشور جهان در قانون اساسی خود زبان و خط رسمی یا مشترک را بهصراحت تعیین کردهاند. در عین حال، چین حقوق اقلیتهای قومی را برای استفاده و توسعه زبان و خط خود کاملاً محترم شمرده و از آن حمایت میکند. برای نمونه، در نشستهای کنگره ملی خلق چین، اسناد اجلاس به هفت زبان اقلیتهای قومی نیز تهیه میشود تا نمایندگان بتوانند با زبان آشنای خود وظایفشان را انجام دهند. ایجاد خانه معنوی مشترک به معنای از میان بردن ویژگیهای قومی نیست، بلکه به معنای تقویت اشتراکات در کنار احترام و پذیرش تفاوتهاست؛ همانند خانهای بزرگ که هر عضو خانواده میتواند سبک و ویژگی خود را حفظ کند، اما بر دیوار آن، یک عکس خانوادگی مشترک آویخته شده است.
سومین کلمه کلیدی «تعامل، تبادل و درهمآمیزی» است. ملت چین در جریان تعامل، تبادل و درهمآمیزی همه اقوام شکل گرفته است و در آینده نیز اقوام مختلف همچون دانههای انار، استوار و فشرده در کنار یکدیگر خواهند ماند. در چین امروز، تعامل و همزیستی میان اقوام در همه ابعاد زندگی روزمره جریان دارد. با توسعه اقتصادی و اجتماعی، شمار بیشتری از اقلیتهای قومی زادگاه خود را ترک کرده و برای تحصیل، اشتغال و سکونت به نقاط مختلف کشور رفتهاند. در حال حاضر، جمعیت شناور اقلیتهای قومی در چین از ۳۳ میلیون نفر فراتر رفته و بیش از یکسوم جمعیت اقلیتهای قومی در شهرها و مناطق پراکنده زندگی میکنند. الگوی استقرار قومیِ «پراکندگی گسترده، تمرکز محدود و همزیستی درهمتنیده» میان اقوام مختلف، بیش از پیش تعمیق یافته است. چه در کارخانههای مناطق ساحلی، چه در دانشگاههای مناطق مرکزی و چه در بازارهای مناطق مرزی، مردم اقوام مختلف در کنار یکدیگر درس میخوانند، کار میکنند و برای ساختن زندگی بهتر تلاش میکنند و این خود به یکی از زیباترین جلوههای چین معاصر تبدیل شده است.
چهارمین کلمه کلیدی «شکوفایی مشترک» است. «در پیشبرد مدرنیزاسیون به سبک چینی و تحقق رفاه همگانی، حتی یک قوم نیز نباید از قلم بیفتد.» این تعهدی جدی است که حزب کمونیست چین برای پیشبرد توسعه و شکوفایی مشترک همه اقوام داده است. در گذشته، بسیاری از مناطق محل سکونت اقلیتهای قومی در چین به دلیل دشواریهای حملونقل و عقبماندگی اقتصادی، با مشکلات فراوان معیشتی روبهرو بودند. اما امروز این مناطق دگرگونی عظیمی را تجربه کردهاند؛ توسعه اقتصادی و اجتماعی آنها به پیشرفتی بیسابقه رسیده و سطح زندگی مردم به بهترین دوره تاریخ خود وارد شده است. از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۵، تولید ناخالص داخلی پنج منطقه خودمختار چین از ۳٫۲۵ تریلیون یوان به ۸٫۶۶ تریلیون یوان افزایش یافته و تمامی ۴۲۰ شهرستان فقیر در مناطق خودمختار قومی طبق برنامه از فقر رهایی یافتهاند. خدمات عمومی پایه و زیرساختهایی همچون آموزش، بهداشت، حملونقل، آب و برق در مناطق قومی بهطور چشمگیری بهبود یافته است؛ بهگونهای که حتی در دورافتادهترین مناطق مرزی نیز کودکان در کلاسهای روشن درس میخوانند، دامداران از تلفنهای هوشمند استفاده میکنند و بزرگراهها و شبکههای ارتباطی به مناطقی رسیدهاند که زمانی فاقد سکنه بودند.
در نقطه شروع تاریخی جدید، مردم همه اقوام چین، همچنان مثل برادران و خواهران در کنار هم زندگی می کنند، دوشادوش هم پیش می روند و برای ساختن فردایی بهتر با هم همکاری می کنند.