سفر اخیر دونالد ترامپ به پکن در تاریخ ۱۳ تا ۱۵ مه ۲۰۲۶، در شرایطی کاملاً متفاوت از سفر ۲۰۱۷ او انجام شد. این بار، آمریکا و ایران درگیر یک جنگ مستقیم و تمامعیار هستند و تنگه هرمز عملاً مسدود شده است. از همین رو، مسئله ایران در صدر دستور کار این سفر قرار داشت.
ترامپ در این سفر با دستاوردهایی مواجه شد که بیشتر در سطح تعهدات شفاهی و اعلامیههای سیاسی باقی ماند تا توافقات عملی و الزامآور.
- دستاوردهای امریکا : تعهدات اعلام شده از سوی ترامپ
- تعهد به عدم ارسال تجهیزات نظامی به ایران: ترامپ به شبکه فاکس نیوز گفت که شی جین پینگ به طور قاطع اعلام کرده است چین «تجهیزات نظامی» در اختیار ایران قرار نخواهد داد .
- کمک برای بازگشایی تنگه هرمز: به گفته ترامپ، شی جین پینگ پیشنهاد کمک برای بازگشایی این آبراه حیاتی را مطرح کرده که حدود ۴۰ درصد نفت خام چین از آن عبور میکند.
- اتفاق نظر درباره عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای: ترامپ تأکید کرد که دو طرف بر این اصل توافق دارند که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد .
- جلوگیری از اعمال تحریمهای شدید علیه بانکهای چینی: واشنگتن پیش از این سفر، بانکهای بزرگ چین را تهدید به تحریم کرده بود. کارشناسان معتقدند که هدف اصلی چین از این نشست، جلوگیری از این اقدام بود و ظاهراً در این زمینه موفق عمل کرده است .
- ثباتبخشی به تنشهای تجاری: جنگ تجاری سال ۲۰۲۵ خسارت سنگینی به هر دو اقتصاد وارد کرد. چین با ایفای نقش «میانجیگر» در بحران ایران، موفق شد از تشدید دوباره تنشهای تجاری جلوگیری کند .
- ربط دادن مسئله ایران به تایوان (دستاورد راهبردی بزرگ): تحلیلگران بر این باورند که «معاملهای نانوشته» در این سفر شکل گرفته است: چین در قبال کم رنگتر شدن رویکرد آمریکا در قبال تایوان (از جمله عدم اصرار بر فروش بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری به تایپه)، حاضر به همکاری محدود در مسئله ایران شده است .
- چین بزرگترین خریدار نفت ایران باقی میماند: تحلیلها نشان میدهد چین در سال ۲۰۲۴ حدود بیش از ۹۰ درصد صادرات نفت ایران را خریداری کرده است . هیچ نشانهای از کاهش این واردات در بیانیههای رسمی دیده نمیشود.
- عدم تعهد به کاهش روابط اقتصادی: در حالی که ترامپ روی «توقف» کمک نظامی متمرکز بود، چین هیچ تعهدی مبنی بر کاهش همکاریهای اقتصادی یا نفتی خود با ایران نداد .
- فاصله گذاری بیانیههای چین و آمریکا: متن بیانیه وزارت خارجه چین به وضوح از بیانیه کاخ سفید فاصله داشت. چین از «جنگی که هرگز نباید آغاز میشد» انتقاد کرد، اما هیچ اشاره مستقیمی به متوقف کردن حمایت از ایران به عنوان یک «تعهد» نکرد .
- دیدار آقای عراقچی از چین و تبیین مواضع ایران و بیان روشن پیشنهادات ایران برای خاتمه قطعی جنگ و شرایط ایران برای باز شدن تنگه هرمز
- آماده سازی بسته پیشنهادی روی میز مذاکره چین با امریکا
- موافقت با عبور نفتکش های چینی به صورت پیش دستانه برای اعلام حسن نیت ایران به چین
- برای آمریکا، دریافت تعهد شفاهی عدم ارسال تسلیحات توسط چین یک پیروزی تبلیغاتی برای افکار عمومی داخلی
- برای چین، حفظ روابط اقتصادی با ایران و جلوگیری از تحریم بانکهای خود دستاوردی عینی و ملموس
- برای ایران، عدم کاهش خرید نفت توسط چین و حفظ متحد راهبردی تداوم وضع موجود (نه بهبود، نه فروپاشی)